Đề thi thử tốt nghiệp THPT 2025-2026 môn Ngữ Văn SGD Quảng Ninh (Có đáp án)

I. PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Đọc văn bản sau:

DỰNG NHÀ

(Nguyễn Thúy Quỳnh)

Trống trời trống đất trống người trong ta

Dựng một cái nhà mở ra năm cửa

Cửa quay hướng núi

bốn mùa tốt tươi

theo dõi trời dài cùng mây khói

có lúc về bên núi ta ngồi.

Cửa trông ra biển

rười rượi gió lành

lỡ có ngày ta lầm lấp

biển gột giùm cho tôi trong xanh.

Cửa mở sang láng giềng

ta mang hết thiện chân ra đối

mong nhận về đôi kẻ tri âm

khi tối đèn tắt lửa.

Cửa vọng ông bà

nơi ta bước vào cúi đầu, bước ra dãi rộng

gặp ghềnh đường xa, quanh co lối hẹp

những chấn nặng đời theo

nhắc lối thơm về.

Cửa trở lên trời

mai ngày

không nợ nần chi nữa

thuận đường mà rong chơi.

(Nguồn: Trang thơ Nguyễn Thúy Quỳnh, Tạp chí Sông Hương online – số 342, ngày 25/08/2017)

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1. Nêu dấu hiệu xác định thể thơ của văn bản.

Câu 2. Chỉ ra “năm cửa” được mở ra của ngôi nhà trong bài thơ.

Câu 3. Phân tích hiệu quả của biện pháp điệp từ được sử dụng trong câu thơ đầu tiên của bài thơ.

Câu 4. Nêu ý nghĩa của “Cửa trông ra biển” qua hai câu thơ sau:

“lỡ có ngày ta lầm lấp

biển gột giùm cho tôi trong xanh.”

____________________________________

¹ Nhà thơ Nguyễn Thúy Quỳnh sinh năm 1968 tại Nam Định, tốt nghiệp khoa Ngữ văn Đại học Sư phạm Việt Bắc; là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam từ 2005; hiện nay là Phó Chủ tịch Hội Văn nghệ Thái Nguyên, Tổng biên tập báo Văn nghệ Thái Nguyên. Thơ bà được đánh giá là giọng thơ nữ đẹp và trí tuệ, giàu tính nữ, giàu chất suy tưởng. Bài thơ “Dựng nhà” được trích trong tập thơ “Hai phía phù sinh” (NXB Hội Nhà văn, 2018).

Câu 5. Từ đoạn thơ “Cửa quay hướng núi/ bốn mùa tốt tươi/ theo dõi trời dài cùng mây khói/ có lúc về bên núi ta ngồi”, anh/chị rút ra được thông điệp nào ý nghĩa nhất cho bản thân? Lí giải ngắn gọn vì sao.

docx 9 trang NgocMinh7752 04/06/2026 60
Bạn đang xem tài liệu "Đề thi thử tốt nghiệp THPT 2025-2026 môn Ngữ Văn SGD Quảng Ninh (Có đáp án)", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên.

Tóm tắt nội dung tài liệu: Đề thi thử tốt nghiệp THPT 2025-2026 môn Ngữ Văn SGD Quảng Ninh (Có đáp án)

Đề thi thử tốt nghiệp THPT 2025-2026 môn Ngữ Văn SGD Quảng Ninh (Có đáp án)
 ĐỀ SỐ 1
 SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KỲ THI THỬ TỐT NGHIỆP THPT NĂM 2026
 QUẢNG NINH MÔN: NGỮ VĂN
 Thời gian làm bài: ..... phút (Không kể thời gian giao đề)
I. PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc văn bản sau: 
 DỰNG NHÀ
 (Nguyễn Thúy Quỳnh)
Trống trời trống đất trống người trong ta Cửa vọng ông bà
Dựng một cái nhà mở ra năm cửa nơi ta bước vào cúi đầu, bước ra dãi rộng
Cửa quay hướng núi gặp ghềnh đường xa, quanh co lối hẹp
bốn mùa tốt tươi những chấn nặng đời theo
theo dõi trời dài cùng mây khói nhắc lối thơm về.
có lúc về bên núi ta ngồi. Cửa trở lên trời
Cửa trông ra biển mai ngày
rười rượi gió lành không nợ nần chi nữa
lỡ có ngày ta lầm lấp thuận đường mà rong chơi.
biển gột giùm cho tôi trong xanh. (Nguồn: Trang thơ Nguyễn Thúy Quỳnh, Tạp chí 
Cửa mở sang láng giềng Sông Hương online – số 342, ngày 25/08/2017)
ta mang hết thiện chân ra đối
mong nhận về đôi kẻ tri âm
khi tối đèn tắt lửa.
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Nêu dấu hiệu xác định thể thơ của văn bản.
Câu 2. Chỉ ra “năm cửa” được mở ra của ngôi nhà trong bài thơ.
Câu 3. Phân tích hiệu quả của biện pháp điệp từ được sử dụng trong câu thơ đầu tiên của bài thơ.
Câu 4. Nêu ý nghĩa của “Cửa trông ra biển” qua hai câu thơ sau:
 “lỡ có ngày ta lầm lấp
 biển gột giùm cho tôi trong xanh.”
____________________________________
¹ Nhà thơ Nguyễn Thúy Quỳnh sinh năm 1968 tại Nam Định, tốt nghiệp khoa Ngữ văn Đại học Sư phạm 
Việt Bắc; là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam từ 2005; hiện nay là Phó Chủ tịch Hội Văn nghệ Thái 
Nguyên, Tổng biên tập báo Văn nghệ Thái Nguyên. Thơ bà được đánh giá là giọng thơ nữ đẹp và trí tuệ, 
giàu tính nữ, giàu chất suy tưởng. Bài thơ “Dựng nhà” được trích trong tập thơ “Hai phía phù sinh” 
(NXB Hội Nhà văn, 2018). Câu 5. Từ đoạn thơ “Cửa quay hướng núi/ bốn mùa tốt tươi/ theo dõi trời dài cùng mây khói/ có lúc về 
bên núi ta ngồi”, anh/chị rút ra được thông điệp nào ý nghĩa nhất cho bản thân? Lí giải ngắn gọn vì sao.
II. PHẦN VIẾT (6,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm)
Anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích đoạn thơ sau trong bài thơ phần Đọc hiểu:
 Cửa vọng ông bà
 nơi ta bước vào cúi đầu, bước ra dãi rộng
 gặp ghềnh đường xa, quanh co lối hẹp
 những chấn nặng đời theo
 nhắc lối thơm về.
Câu 2 (4,0 điểm)
Từ lối sống và mong ước của nhân vật trữ tình trong văn bản phần Đọc hiểu:
 “ta mang hết thiện chân ra đối mong nhận về đôi kẻ tri âm”
 Anh/chị hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày suy nghĩ của bản thân về chủ đề: 
Thiện chân để có tri âm.
 HẾT
- Giám thị không giải thích gì thêm.
- Thí sinh không được sử dụng tài liệu. ĐÁP ÁN
Câu Nội dung/ đơn vị kiến thức/kĩ năng Điểm
 I. PHẦN ĐỌC HIỂU
 - Giám khảo đánh giá bài làm của thí sinh theo các yêu cầu cần đạt về đọc hiểu thơ của 
 chương trình Ngữ văn 2018, cụ thể:
 + Nhận biết thể thơ; phân tích được ý nghĩa của hình ảnh, biện pháp tu từ trong việc thể 
 4,0
 hiện nội dung văn bản.
 + Biết vận dụng liên hệ để hiểu sâu hơn văn bản được đọc.
 - Bài làm chỉ cần trả lời ngắn gọn, đúng yêu cầu trọng tâm của các câu hỏi đọc hiểu; 
 chấp nhận cách trình bày gạch đầu dòng các ý cần nêu.
 1 Thí sinh nêu dấu hiệu xác định thể thơ của văn bản:
 0,25
 - Thể thơ tự do.
 0,25
 - Dấu hiệu: số chữ trong mỗi dòng thơ không bằng nhau.
 2 Thí sinh chỉ ra "năm cưa" được mở ra của ngôi nhà trong bài thơ:
 - Cưa quay hướng núi
 - Cưa trông ra biển
 - Cưa mở sang láng giềng
 - Cưa vọng ông bà
 0,5
 - Cưa trổ lên trời
 Hướng dẫn chấm:
 - Thí sinh chi ra 3-5 ý theo hướng dẫn chấm: cho 0,5 điểm
 - Thí sinh chỉ ra 1-2 ý theo hướng dẫn chấm: cho 0,25 điểm
 - Không cho điểm nếu thí sinh không trả lời hoặc trả lời sai.
 3 Thí sinh chỉ ra được biện pháp điệp từ và phân tích hiệu quả:
 - Điệp từ "trông" (lặp lại 4 lần) 0,25
 - Hiệu quả:
 + Tạo nhịp điệu hài hoà, tính nhạc và giọng điệu triết lý cho câu thơ.
 + Nhấn mạnh sự cẩn trọng quan sát, suy ngẫm trước khi làm việc lớn của nhân vật trữ 0,25
 tình trong bài thơ: dựng nhà (xây dựng lối sống) phải hội tụ đầy đủ các yếu tố gắn kết 0,25
 con người - thiên nhiên - cuộc sống.
 + Thể hiện mong muốn, khao khát của tác giả về lối sống rộng mở, gắn kết, hài hoà với 0,25
 thiên nhiên và mọi người.
 4
 Thí sinh nêu được ý nghĩa của "Cửa trông ra biển" qua hai câu thơ:
 0,25
 - Nghĩa thực: biển là không gian thiên nhiên rộng lớn, khoáng đạt có thể giúp con người 
 gột sạch những lấm láp, tìm được bình yên.
 - Nghĩa biểu tượng:
 0,25
 + Biển là biểu tượng của sự bao dung, cao cả, gắn với những nguồn năng lượng tích cực/ 
 giá trị tốt đẹp, có khả năng thanh lọc tâm hồn. + "Cưa trông ra biển": lối sống rộng mở với thiên nhiên, đón nhận những giá trị tốt đẹp 0,5
 giúp ta tìm lại sự trong sáng, an lành, thanh thản khi sai lầm, vấp ngã.
 - Thí sinh rút ra thông điệp ý nghĩa nhất từ đoạn thơ. 0,5
 - Lí giải ngắn gọn, hợp lí. 0,5
 Gợi ý:
 - Thí sinh rút ra một thông điệp ý nghĩa nhất cho bản thân (ví dụ: sống hài hoà, gắn bó 
 với thiên nhiên/ trở về với thiên nhiên để được an lành, thanh thản/ con người cần có 
 những điểm tựa tinh thần để cân bằng trong cuộc sống...)
5
 - Lí giải: thí sinh làm rõ ý nghĩa của thông điệp với bản thân một cách thuyết phục.
 Hướng dẫn chấm:
 - Thí sinh nêu được thông điệp ý nghĩa: cho 0,5 điểm.
 - Thí sinh biết đuea it nhất 02 li lẽ trở lên một cách thuyết phục: cho 0,5 điểm.
 - Thí sinh 01 lí lẽ phù hợp: cho 0,25 điểm.
 - Không cho điểm nếu thí sinh không lí giải.
 II. PHẦN VIẾT 6,0
 Giám khảo cần xem xét, đánh giá bài làm của thí sinh theo các yêu cầu cần đạt về viết 
 văn nghị luận của Chương trình Ngữ văn 2018, cụ thể:
 - Xác định, triển khai và làm sáng tỏ được vấn đề nghị luận theo một cấu trúc chặt chẽ, 
 có mở đầu và kết thúc rõ ràng.
 - Trình bày rõ quan điểm và hệ thống các luận điểm phù hợp với bố cục đoạn văn hoặc 
 bài nghị luận; đảm bảo yêu cầu về ý tưởng và hành văn.
 - Lựa chọn được các thao tác nghị luận phù hợp; trình bày, sử dụng các lí lẽ xác đáng và 
 bằng chứng thuyết phục.
 - Thể hiện được ý tưởng cá nhân, có cách nhìn mang đậm cá tính.
1 Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích đoạn thơ 2,0
 Đoạn văn đáp ứng được các yêu cầu sau:
 a. Yêu cầu chung: xác định đúng vấn đề nghị luận; đảm bảo yêu cầu về hình thức, 
 dung lương
 - Vấn đề nghị luận: phân tích nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ: 0,25 điểm 0,5
 - Bảo đảm yêu cầu về hình thức đoạn văn (có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, 
 quy nạp, phối hợp... ) và dung lượng ( 100 - 200 chữ): 0,25 điểm; nếu không đáp ứng 
 một trong hai yêu cầu về hình thức hoặc dung lượng: 0 điểm.
 b. Yêu cầu cụ thể: thí sinh triển khai đoạn văn theo trình tụ hợp lí và sử dụng đúng các kĩ 0,5
 năng nghị luận (phân tích một đoạn thơ).
 b1. Phân tích nội dung 0,25
 - Lối sống hướng về cội nguồn: hướng cửa vọng về ông bà, tổ tiên với thái độ thành 
 kính, biết ơn; khẳng định truyền thống, cội nguồn là điểm tựa tinh thần giúp con người 
 vững vàng bước đi giữa cuộc đời dài rộng, nhiều khó khăn, phức tạp; nhắc nhở giữ gìn 
 nhân cách, lối sống tốt đẹp... 0,5
 - Ý nghĩa: thể hiện thái độ, cách sống, khát vọng sống đẹp đẽ; triết lí sống sâu sắc... b2. Phân tích đặc sắc nghệ thuật
 - Thể thơ tự do, ngắt nhịp linh hoạt.
 - Hình ảnh mang tính biểu tượng, giàu liên tưởng (Cưa, đường xa, lối hẹp, lối thơm). 0,5
 - Ngôn ngữ gợi hình gợi cảm, kết hợp nhiều biện pháp tu từ ần dụ, đối, đảo ngữ.
 - Giọng điệu trầm lắng, triết lí sâu sắc.
 Hướng dẫn chấm:
 Thí sinh làm rõ được 3-4 nét đặc sắc nghệ thuật: cho 0,5 điểm.
 Thí sinh làm rõ được 1-2 nét đặc sắc nghệ thuật: cho 0,25 điểm.
 Thí sinh không nêu được nét đặc sắc nghệ thuật nào: không cho điểm.
 b3. Sáng tạo
 - Có những ý đột phá, vượt ra ngoài hướng dẫn chấm nhưng có sức thuyết phục. 0,25
 - Có cách diễn đạt tinh tế, độc đáo.
 Từ lối sống và mong ước của nhân vật trữ tình trong văn bản phần Đọc hiểu: "ta 
2 mang hết thiện chân ra đổi/ mong nhận về đôi kẻ tri âm", trình bày suy nghĩ của 4,0
 bản thân về chủ đề: Thiện chân để có tri âm.
 Bài văn đáp ứng được yêu cầu sau:
 a. Yêu cầu chung: Xác định đúng vấn đề cần nghị luận; đảm bảo được yêu cầu về 
 dung lượng và sử dụng bằng chứng.
 - Vấn đề cần nghị luận: lấy lòng tốt và sự chân thành để xây dựng những mối quan hệ 
 tình bạn tri âm sâu sắc, bền vững: 0,25 điểm 1.0
 - Bảo đảm yêu cầu về dung lượng 600 - 200 chữ: 0,25 điểm
 - Bằng chứng thực tế đời sống và văn bản Đọc hiểu (đảm bảo các mức độ yêu cầu về 
 bằng chứng trong bài văn nghị luận xã hội: phù hợp - đa dạng - độc đáo, tiêu biểu ...): 
 0,5 điểm.
 b. Yêu cầu cụ thể: thí sinh triển khai bài viết theo trình tụ hợp lí và sử dụng đúng các 3,0
 kĩ năng nghị luận.
 b.1. Viết được mở bài và kết bài cho bài văn nghị luận xã hội
 - Mở bài: giới thiệu được vấn đề nghị luận.
 - Kết bài: khẳng định được vấn đề nghị luận. 0.5
 b.2. Giải thích được vấn đề nghị luận
 - Thiện chân: là sống nhân hậu, tử tế, chân thành.
 - tri âm: là người bạn thân thiết, thấu hiểu và đồng điệu tâm hồn. 0.5
 → Khẳng định sự cần thiết phải sống chân thành, tử tế để có mối quan hệ thấu hiểu, gắn 
 bó bền lâu.
 b.3. Phân tích, chứng minh được vấn đề nghị luận 1,0
 - Phân tích, chứng minh được vì sao sống thiện chân sẽ nhận tri âm: 0,5 điểm
 + Sống thiện chân tạo dựng được niềm tin, sự đồng điệu - là nền tảng để có những mối 
 quan hệ thấu hiểu, bền vững.
 + Tình cảm tri âm thường được hình thành trên cơ sở của sự chân thành, tử tế, biết lắng 
 nghe, thấu hiểu, sẵn sàng giúp đỡ, sẻ chia... từ đó sẽ tạo nên những tình cảm cao đẹp. - Phân tích, chứng minh được ý nghĩa của vấn đề nghị luận: 0,5 điểm
 + Giúp con người khẳng định vẻ đẹp phầm chất của bản thân; có điểm tựa tinh thần để 
 sống hạnh phúc, thanh thản và tự tin; có thể sẻ chia và thêm động lực để phát triển bản 
 thân;...
 + Lan toả lối sống đẹp, tạo dựng các mối quan hệ bền vững, góp phần phát triển cộng 
 đồng nhân văn, gắn kết.
 b.4. Mở rộng, nâng cao được vấn đề nghị luận và rút ra bài học
 0,5
 - Mở rộng: 0,25 điểm
 + Thiện chân không đồng nghĩa với lối sống cả tin, thiếu tỉnh táo.
 + Đối thoại với những suy nghĩ hạn hẹp, bảo thủ về sống thiện chân và tri âm/ phê phán 
 lối sống giả dối, thiếu chân thành,...
 - Rút ra bài học: 0,25 điểm
 + Nhận thức được sự cần thiết của lối sống thiện chân và giá trị của tri âm.
 + Có hành động, việc làm tử tế, chân thành để kết nối, xây dựng, gìn giữ những tình cảm 
 cao đẹp.
 Hướng dẫn chấm:
 - Thí sinh nêu được 01 ý mở rộng và 01 ý bài học vẫn cho đủ điểm.
 0,5
 b.5. Sáng tạo
 - Có những ý đột phá, vượt ra ngoài đáp án nhưng có sức thuyết phục.
 - Có cách diễn đạt tinh tế, độc đáo.
 Tổng điểm 10,0
LỜI GIẢI THAM KHẢO
I. PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Câu 1. Nêu dấu hiệu xác định thể thơ của văn bản.
Trả lời:
Văn bản được viết theo thể thơ tự do.
Dấu hiệu nhận biết:
 • Số tiếng trong mỗi dòng thơ không đều nhau. 
 • Số câu trong mỗi khổ không cố định. 
 • Cách ngắt nhịp linh hoạt, không gò bó theo khuôn mẫu của các thể thơ như lục bát, thất ngôn hay ngũ 
ngôn. 
 • Bài thơ thiên về biểu đạt cảm xúc, suy tưởng một cách phóng khoáng. 
Câu 2. Chỉ ra “năm cửa” được mở ra của ngôi nhà trong bài thơ.
Trả lời:
“Năm cửa” của ngôi nhà trong bài thơ là:
 • Cửa quay hướng núi 
 • Cửa trông ra biển 
 • Cửa mở sang láng giềng 
 • Cửa vọng ông bà • Cửa trở lên trời 
Giải thích thêm:
“Năm cửa” không chỉ là những cánh cửa của một ngôi nhà vật chất mà còn là những cánh cửa của đời 
sống tinh thần, tâm hồn và nhân sinh quan của con người.
Câu 3. Phân tích hiệu quả của biện pháp điệp từ được sử dụng trong câu thơ đầu tiên của bài thơ.
Câu thơ đầu:
“Trống trời trống đất trống người trong ta”
Trả lời:
Trong câu thơ đầu, tác giả sử dụng biện pháp điệp từ: từ “trống” được lặp lại ba lần.
Hiệu quả:
 • Nhấn mạnh cảm giác trống vắng, cô đơn, thiếu hụt trong cả không gian rộng lớn của trời đất và 
trong chính nội tâm con người. 
 • Gợi ra trạng thái tâm hồn như đang khuyết thiếu một chỗ dựa, một nơi nương tựa, một mái ấm 
tinh thần. 
 • Tạo điểm xuất phát tự nhiên cho hành động “dựng một cái nhà” ở câu sau. Tức là vì trống vắng nên 
con người cần dựng xây một mái nhà, không chỉ để ở mà còn để neo giữ tâm hồn, tình thân, cội nguồn và 
những giá trị sống đẹp. 
 • Làm cho giọng thơ trở nên day dứt, ám ảnh, giàu sức gợi. 
Kết luận:
Biện pháp điệp từ “trống” vừa nhấn mạnh chiều sâu của nỗi trống vắng, vừa làm nổi bật khát vọng dựng 
xây một đời sống tinh thần đầy đặn, ấm áp và có ý nghĩa.
Câu 4. Nêu ý nghĩa của “Cửa trông ra biển” qua hai câu thơ sau:
“lỡ có ngày ta lầm lấp
biển gột giùm cho tôi trong xanh.”
Trả lời:
Hình ảnh “Cửa trông ra biển” mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc.
Ý nghĩa:
 • “Biển” tượng trưng cho sự bao la, rộng lớn, khoáng đạt và thanh sạch. 
 • Hai câu thơ thể hiện mong muốn khi con người lỡ lầm, vấp ngã, bụi bặm trong cuộc sống thì vẫn có 
một nơi đủ rộng lượng để thanh lọc tâm hồn, giúp con người trở về trạng thái “trong xanh”. 
 • Qua đó, tác giả gửi gắm niềm tin vào khả năng gột rửa, thức tỉnh, chữa lành của thiên nhiên và của 
những giá trị đẹp đẽ trong cuộc sống. 
 • “Cửa trông ra biển” còn thể hiện khát vọng sống hướng đến sự trong sáng, thanh sạch của tâm hồn, 
biết tự nhìn lại mình để hoàn thiện bản thân. 
Kết luận:
Đây là hình ảnh đẹp, gợi lên niềm tin rằng con người dù có những lúc lầm lỡ vẫn có thể được thanh lọc, 
nâng đỡ để sống tốt hơn.
Câu 5. Từ đoạn thơ “Cửa quay hướng núi/ bốn mùa tốt tươi/ theo dõi trời dài cùng mây khói/ có 
lúc về bên núi ta ngồi”, anh/chị rút ra được thông điệp nào ý nghĩa nhất cho bản thân? Lí giải ngắn 
gọn vì sao. Gợi ý trả lời:
Từ đoạn thơ, em rút ra thông điệp: Con người cần biết tìm về thiên nhiên, về những giá trị bền vững 
và bình yên để nuôi dưỡng tâm hồn.
Lí giải:
 • Núi gợi sự vững chãi, bền bỉ, bình yên. 
 • Trong cuộc sống hiện đại nhiều áp lực, con người dễ mệt mỏi, chông chênh; vì vậy rất cần những 
khoảng lặng để nhìn lại mình. 
 • “Về bên núi ta ngồi” nhắc em biết sống chậm hơn, lắng nghe bản thân, tìm điểm tựa tinh thần để giữ 
tâm hồn an nhiên và tích cực. 
Có thể diễn đạt ngắn gọn khác:
Đoạn thơ gợi cho em thông điệp hãy sống hài hòa với thiên nhiên và giữ cho tâm hồn một khoảng bình 
yên, bởi đó là nguồn sức mạnh giúp con người vượt qua mệt mỏi, áp lực trong cuộc sống.
II. PHẦN VIẾT (6,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm)
Viết đoạn văn khoảng 200 chữ phân tích đoạn thơ:
“Cửa vọng ông bà
nơi ta bước vào cúi đầu, bước ra dãi rộng
gặp ghềnh đường xa, quanh co lối hẹp
những chấn nặng đời theo
nhắc lối thơm về.”
Gợi ý phân tích
Đoạn thơ “Cửa vọng ông bà...” thể hiện sâu sắc đạo lí hướng về cội nguồn trong đời sống tinh thần của 
con người. Hình ảnh “cửa vọng ông bà” gợi một cánh cửa thiêng liêng mở về tổ tiên, nguồn cội, nơi lưu 
giữ truyền thống gia đình và những giá trị bền vững của đời người. Câu thơ “nơi ta bước vào cúi đầu, 
bước ra dãi rộng” cho thấy thái độ thành kính, biết ơn khi con người trở về trước ông bà, tổ tiên; đồng 
thời từ điểm tựa tinh thần ấy, con người có thêm sự vững vàng để bước ra cuộc đời rộng lớn. Những cụm 
từ “gập ghềnh đường xa, quanh co lối hẹp” gợi biết bao khó khăn, thử thách của hành trình sống. 
Trong những lúc ấy, cội nguồn, gia phong, lời răn dạy của ông bà chính là điểm tựa giúp con người 
không lạc hướng. Đặc biệt, hình ảnh “nhắc lối thơm về” là một cách nói giàu sức gợi, khẳng định sức 
nâng đỡ của truyền thống gia đình đối với nhân cách mỗi người. Đoạn thơ vì thế không chỉ bộc lộ tình 
cảm biết ơn tổ tiên mà còn nhắn nhủ con người phải biết sống đẹp, sống đúng để xứng đáng với cội 
nguồn của mình.
Câu 2 (4,0 điểm)
Viết bài văn nghị luận khoảng 600 chữ về chủ đề:
Thiện chân để có tri âm
Dưới đây là bài mẫu chi tiết:
Trong cuộc sống, ai cũng mong muốn có được những người thật sự hiểu mình, đồng cảm với mình và sẵn 
sàng đồng hành cùng mình. Đó chính là tri âm. Nhưng tri âm không tự nhiên mà có. Từ gợi ý của bài thơ 
Dựng nhà với câu thơ “ta mang hết thiện chân ra đối/ mong nhận về đôi kẻ tri âm”, có thể thấy rằng 
muốn có tri âm, trước hết con người phải sống bằng thiện chân. Trước hết, cần hiểu “thiện chân” là tấm lòng tốt đẹp, chân thành, ngay thẳng, không giả dối, không vụ 
lợi trong cách đối nhân xử thế. Còn “tri âm” là người hiểu mình sâu sắc, biết lắng nghe, biết sẻ chia, 
thấu hiểu giá trị tâm hồn của mình. “Thiện chân để có tri âm” có nghĩa là: muốn tìm được những mối 
quan hệ thật sự sâu sắc, bền vững và đáng quý, con người phải sống tử tế và chân thành trước. Chính sự 
chân thành là chiếc cầu nối lòng người với lòng người.
Vì sao phải sống thiện chân mới có thể có tri âm? Trước hết, chỉ khi sống chân thành, con người mới tạo 
được niềm tin nơi người khác. Tri âm là mối quan hệ được xây dựng trên sự thấu hiểu và tin cậy. Nếu 
một người sống giả tạo, nói một đằng làm một nẻo, đối xử với người khác bằng sự tính toán thì họ khó có 
thể nhận lại sự đồng cảm thật lòng. Không ai muốn mở lòng với một người thiếu chân thật. Ngược lại, 
một tấm lòng thiện lương, trong sáng sẽ khiến người khác cảm thấy an tâm, được tôn trọng và muốn gắn 
bó. Chân thành chính là điều kiện đầu tiên để con người đến gần nhau.
Không chỉ vậy, sống thiện chân còn giúp con người gặp được những tâm hồn đồng điệu. Trong đời sống, 
người ta thường bị hấp dẫn bởi những gì giống với giá trị mà mình trân trọng. Một người sống tốt, sống 
thật, biết nghĩ cho người khác sẽ dễ thu hút những người cũng tử tế và sâu sắc. Từ những sự đồng cảm 
ban đầu ấy, mối quan hệ có thể phát triển thành tri kỉ, tri âm. Có thể nói, thiện chân không chỉ giúp ta giữ 
gìn các mối quan hệ mà còn góp phần “chọn lọc” những người xứng đáng bước vào đời sống tinh thần 
của ta.
Trong thực tế, có rất nhiều tấm gương cho thấy sự chân thành có sức lay động mạnh mẽ. Trong học tập, 
một người bạn luôn thật lòng góp ý, sẵn sàng giúp đỡ khi ta khó khăn thường là người bạn đáng quý 
nhất. Trong gia đình, cha mẹ yêu thương con bằng sự hi sinh vô điều kiện chính là những tri âm đầu tiên 
của đời người. Trong xã hội, những con người sống tử tế, biết sẻ chia, biết lắng nghe thường nhận được 
sự quý trọng lâu dài hơn những người hào nhoáng nhưng giả tạo. Thậm chí, giữa một cuộc sống nhiều 
cạnh tranh và vội vã, sự chân thành càng trở nên đáng quý, bởi nó giúp con người cảm thấy ấm áp và 
được thấu hiểu.
Tuy nhiên, sống thiện chân không có nghĩa là ngây thơ, cả tin hay trao hết lòng mình một cách mù 
quáng. Chân thành cần đi cùng tỉnh táo. Ta sống tốt với người khác nhưng cũng cần biết giữ giới hạn, 
biết nhận diện sự lợi dụng, giả dối. Có những lúc ta sống chân thành nhưng chưa chắc đã gặp ngay tri âm, 
bởi tri âm là điều hiếm quý. Song điều đó không có nghĩa là sự thiện chân trở nên vô ích. Dù có gặp tri 
âm hay không, sống tử tế và chân thật vẫn là cách sống đẹp, giúp con người thanh thản và có giá trị.
Đối với người trẻ hôm nay, bài học “thiện chân để có tri âm” càng có ý nghĩa. Trong thời đại mạng xã 
hội, con người có thể có rất nhiều mối quan hệ nhưng không phải mối quan hệ nào cũng sâu sắc và thật 
lòng. Vì thế, càng cần sống chân thành, biết lắng nghe, biết tôn trọng người khác, biết cho đi những điều 
tốt đẹp bằng trái tim trong sáng. Khi ta sống thật, ta không chỉ có cơ hội gặp được tri âm mà còn tự hoàn 
thiện nhân cách của chính mình.
Tóm lại, tri âm là món quà quý giá của cuộc đời, nhưng để đón nhận món quà ấy, con người phải 
biết sống thiện chân. Chính lòng tốt và sự chân thành sẽ mở đường cho sự thấu hiểu, đồng cảm và gắn 
bó giữa người với người. Sống thiện chân không chỉ để có tri âm, mà còn để mỗi người trở thành một 
phiên bản đẹp hơn của chính mình.

File đính kèm:

  • docxde_thi_thu_tot_nghiep_thpt_2025_2026_mon_ngu_van_sgd_quang_n.docx